امروز : سه شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۶

لید و انواع آن

۲۹ خرداد ۱۳۹۳

بازدید : 1427

لید و انواع آن

خبرآموز: اولین جملات خبر را که حاوی خلاصه موضوع اصلی ، واقعه یا عمل است ، لید می گویند.
در حقیقت لید جمله ای است که خواننده را( پس از دیدن تیتر ) به خواندن خبر ترغیب می کند. در خبرنویسی باید با قرار دادن مهمترین و پرهیجان ترین قسمت خبر در ابتدای آن بر بی اعتنایی خواننده غلبه کرد و او را مجذوب و شیفته ساخت.

لید در زبان انگلیسى به معنى «هدایت و راهنمایى» است.

در واقع، بند اول یا لید خبر، مى ‏تواند خواننده را به خواندن متن خبر هدایت کند و یا او را از خواندن باز دارد. لید خبر معمولاً شامل یک یا حداکثر دو جمله است.

در لید، چکیده مهمترین مطالب بیان مى‏شود تا خواننده به خواندن متن خبر ترغیب شود.

نوشتن لید خوب، کارى بسیار مهم است. خبرنگار باید فوراً خواننده را در جریان مهمترین قسمت رویداد قرار دهد.

داستان‏ نویسان معمولاً چندین صفحه را صرف توصیف ماجرا مى‏کنند و در اواسط یا اواخر داستان به موضوع اصلى ماجرا مى‏پردازند.

در خبر نویسى نمى‏توان این کار را کرد زیرا احتمال زیاد دارد که سبب خستگى خواننده شود سپس آن خبر را رها کند و خبر دیگرى را بخواند.

ترغیب خواننده به خواندن خبر مشکل‏تر از ارضاى نیاز خبرى او از نظر کسب اطلاعات جدید است.

لید مبهم و گنگ خواننده خبر را از دست مى‏دهد.

اگر لید مهمترین مطلب را به روشنى بیان کند، احتمال اینکه خواننده، خبر را بخواند زیادتر است. نوشتن چکیده مهمترین بخش یک رویداد با استفاده از کلمات ساده کار آسانى نیست به همین دلیل است که بعضى از روزنامه‏هاى دنیا افرادى را فقط براى لیدنویسى در تحریریه خود دارند.

در گذشته چنین مرسوم بود که لید خبر به تمام سؤال هاى مربوط به عناصر خبر (که؟ کجا؟ کى؟ چه؟ چرا؟ چگونه؟) پاسخ می داد ، اما امروزه این روش منسوخ گردیده است.

زیرا لیدى که به شش عنصر خبر پاسخ دهد، مگر در موارد استثنایى هم پیچیده و طولانى است و هم احتمال دارد که جواب بعضى از سؤالات عناصر خبر در ابتداى خبر لازم نباشد.

مثلاً زمان (کى؟) و محل دقیق (کجا؟)ى یک رویداد خبرى ممکن است به اهمیت عناصر دیگر نباشد که در لید خبر نوشته شود.

هنگام تهیه لید سؤالات زیر را از خود بپرسید:

۱٫ کدامیک از جمله‏ هاى واقعه از جمله‏ هاى دیگر مهمتر است؟

۲٫ ارزش هاى خبرى واقعه کدام است؟

۳٫ تغییرات جدید رویداد چه بوده است؟

۴٫ چگونه مى‏توان با حداقل کلمات، بهترین لید را نوشت؟

لید بى ‏محتوا و لید با محتواى زیاد.

لید بى‏ محتوا :

به‏طور کلى هر رویداد خبرى حاوى مطالب مهم یا جالبى است که مى‏توان چکیده مهمترین قسمت آن را در لید خبر قرار داد.

خبرنگار می بایست از نوشتن مطالب کلى و بى‏ محتوا که مطلبى به خواننده نمى‏ دهند، خوددارى کند.

مثال:

در جلسه دیشب هیأت دولت درباره افزایش قیمت ها و تورم بحث و تصمیم هاى لازم گرفته شد.

احتمالاً آنچه لازم است در لید خبر نوشته شود همان «تصمیم هاى لازم» درباره افزایش قیمت ها و تورم است اما این تصمیم ها باید به‏طور مشخص بیان و از حالت کلى‏گویى خارج شوند.

لید با محتواى زیاد:

به همان اندازه که لید بى‏ محتوا مناسب نیست، لیدى هم که به شش عنصر خبر پاسخ گوید مناسب نیست.

مثال ذیل گرچه تا حدى اغراق ‏آمیز است، ولى نمونه لید منسوخ‏شده‏اى را نشان مى‏دهد که به شش عنصر خبر پاسخ مى‏گوید. نمونه بازنگری شده هم در ذیل آن آمده است.

لید اول:

عباس حسین‏زاده، ۱۷ ساله، دانش‏آموز دبیرستان ابن‏سینا، ساعت ۳ بعدازظهر دیروز هنگام عبور از خیابان کریمخان‏زند با اتوبوس شماره ۱۴۲۷۲- تهران ۱۲ به رانندگى حسین نیکنام، ۴۸ ساله، تصادف کرد و ساعتى بعد به علت خونریزى مغزى در بیمارستان سینا درگذشت.

لید دوم:

دانش‏آموز ۱۷ ساله‏اى بعدازظهر دیروز پس از تصادف با اتوبوس به علت خونریزى مغزى در بیمارستان سینا درگذشت.

لید اول حاوى مطالب زاید و کم‏اهمیت است که در نمونه دوم حذف شده‏اند.

در نمونه دوم، جزییات واقعه در بندهاى بعد ارائه خواهد شد.

** استفاده از عناصر خبر و ارزش هاى خبر در تهیه لید:

براى نوشتن لید مى‏توان از عناصر خبر (که؟ کى؟ چه؟ چرا؟ چگونه؟) و ارزش هاى خبرى (شهرت، دربرگیرى، برخورد و…) کمک گرفت.

باید کوشش کرد که تا آنجا که امکان دارد جواب سؤال هاى مربوط به عناصر خبر را به‏دست آورد، از ارزش هاى خبرى مى‏توان براى شناخت ماهیت رویداد استفاده کرد.

ارزش هاى خبرى، عناصر خبر را به‏صورت مشخص‏تر بیان مى‏کنند.

عنصر «که» در واقع همان ارزش شهرت است. عنصر «کى» همان بُعد زمان یا تازگى خبر است. «کجا» همان بُعد مجاورت است. عنصر «چه» ماهیت رویداد را بیان مى‏کند.

رویداد ممکن است ارزش دربرگیرى، برخورد، اختلاف، درگیرى و یا عجیب و استثنایى داشته باشد.

اینجاست که باید مشخص کرد که عنصر «چه» کدام یک از ارزش هاى خبرى را دارد و به چه نسبتى؟

ـ برجسته کردن عناصر خبر در لید:

به هنگام نگارش لید باید توجه داشت که مى‏توان مطالب را با تأکید بر یکى از شش عنصر خبر تنظیم کرد و باید درنظر گرفت که کدام تأکید و برجستگى با توجه به ارزش هاى خبرى لازم است.

لیدهاى زیر را بخوانید و به برجسته‏شدن عناصر خبر در ابتداى هر لید توجه کنید:

لید که:

«وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات امروز در یک مصاحبه مطبوعاتى گفت: تا پایان سال آینده ۲۰۰هزار شماره تلفن به متقاضیان در سراسر کشور واگذار مى‏شود.»

لید کجا:

«جاده رامهرمز ـ بهبهان به علت بارندگی هاى ۴۸ ساعت گذشته و جارى‏شدن سیل در چند منطقه بسته شد.»

لید کى:

«در ساعت ۳ و۵۲ دقیقه و۳۲ ثانیه بامداد امروز، زلزله‏اى با شدت ۵/۵ درجه ریشتر مشهد، نیشابور و نواحى اطراف را لرزاند.»

لید چه:

«انفجار کپسول هاى گاز یکى از مراکز توزیع، پنج کارگر را کشت و ۲۵ نفر دیگر را مجروح کرد.»

لید چرا:

«به‏منظور عرضه فرهنگ اسلامى، نخستین نمایشگاه بین‏المللى کتاب با شرکت کشورهاى اسلامى، هفته آینده در دانشگاه شیراز برگزار مى‏شود.»

لید چگونه:

«با پیام رییس‏جمهورى، نشست یک‏روزه بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور صبح امروز در تالار وحدت آغاز به کار کرد.»

باید توجه داشت که براى هریک از خبرهاى فوق مى‏توان لیدى با تأکید بر عناصر دیگر ساخت. براى نمونه، براى خبر آخر، نمونه‏هاى دیگرى هم نوشته شده که در ذیل مى‏خوانید.

لید که:

«رییس‏جمهورى امروز با ارسال پیامى، نشست یک‏روزه بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور را در تالار وحدت افتتاح کرد.»

لید کجا:

«در تالار وحدت تهران، نشست یک‏روزه بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور صبح امروز با پیام رییس‏جمهورى آغاز به کار کرد.»

لید کى:

«صبح امروز، نشست یک‏روزه بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور با پیام رییس‏جمهورى در تالار وحدت آغاز به کار کرد».

لید چه:

«نشست یک‏روزه بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور صبح امروز با پیام رییس‏جمهورى در تالار وحدت آغاز به کار کرد».

لید چرا:

«به‏منظور بررسى مسائل و مشکلات دامپزشکى و دامپرورى کشور، نشست یک‏روزه‏اى صبح امروز با پیام رییس‏جمهورى در تالار وحدت آغاز به کار کرد».

لیدهاى اخیر همه یک مطلب را بیان مى‏کند اما تأکید و برجستگى عناصر خبر در همه آنها یکسان نیست.

این نکته را باید یادآور شد که هیچگاه سردبیر و یا دبیر سرویس روزنامه از خبرنگار خود نخواهد خواست که براى یک خبر لید که یا لید چه بنویسد، خبرنگار خودش باید در این باره تصمیم بگیرد که با توجه به زمان، مکان و کیفیت رویداد و دلایل دیگر، کدام تأکید و برجستگى لازم است.





شناسایی ۴۵ جانباخته دیگر ایرانی در منا

ایرانی بودن ۴۵ جان باخته فاجعه منا طبق اعلام مرکز پزشکی قانونی عربستان قطعی شد.

وزیر بهداشت: احتمال بازداشت حجاج ایرانی

وزیر بهداشت گفت: “بخشی از مفقودین ممکن است جزو دستگیر شدگان و در بازداشتگاه‌ ها و…

بابک زنجانی کیست و علت جنجالش ؟!

نام بابک زنجانی اواخر سال ۱۳۹۱ وقتی برای نخستین بار سر زبان‌ها افتاد که محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور وقت…

حضور احمدی نژاد در مراسم ختم نوروزی + عکس

رییس جمهور سابق کشور ایران که با محافظین اش در مراسم ختم هادی نوروزی شرکت کرده و …

آخرین وضعیت دو خبرنگار مفقودی صدا و سیما

رئیس ستاد حج و زیارت سازمان صدا و سیما دیروز اعلام کرده است که هنوز اطلاعی از وضعیت…

جشن مردم مشهد پس از پیروزی تیم والیبال

مردم مشهد پس از پیروزی تیم ملی والیبال در مقابل آمریکا به خیابان ها آمدند و این پیروزی را جشن گرفتند.

الهام چرخنده: ضرب و شتم من شایعه است

در پی انتشار اخبار و شایعات گسترده مبنی بر سوءقصد به الهام چرخنده و مضروب‌ شدن…

جزئیات سوء قصد به الهام چرخنده در مشهد

یکی از نزدیکان الهام چرخنده در مشهد که از سوءقصد به این بازیگر ارزشی اطلاع داشت در…

  • اشتراک در خبرنامه خبرآموز

    FBFPowered by ®Google Feedburner

  • حمایت می کنیم

    بنیاد کودک محک